Jaki dysk SSD kupić? SATA czy M.2?

Na poczÄ…tku drugiego tysiÄ…clecia na rynku komputerów zauważyć mogliÅ›my stagnacjÄ™ zwiÄ…zanÄ… z noÅ›nikami danych. Dyski twarde HDD byÅ‚y wówczas jedynym możliwym sposobem na stworzenie zestawu komputerowego i choć nikt wtedy nie narzekaÅ‚, bo coÅ› takiego jak SSD byÅ‚o pieÅ›niÄ… przyszÅ‚oÅ›ci, technologiczni giganci musieli wprowadzić zmiany. Zmiana ta nadeszÅ‚a i byÅ‚a prawdziwym przeÅ‚omem, bo udowodniono, że dziÄ™ki dyskom SSD można nie tylko przyspieszyć pracÄ™ nowego komputera, ale również zapewnić znacznie wyższÄ… wydajność starszych zestawów.

Pierwsze dyski SSD na rynek konsumencki trafiÅ‚y niecaÅ‚e 10 lat temu i bazowaÅ‚y na przestarzaÅ‚ym dziÅ› interfejsie SATA. ByÅ‚ to ogromny przeÅ‚om, ponieważ dziÄ™ki koÅ›ciom pamiÄ™ci, a nie obracajÄ…cemu siÄ™ talerzowi i gÅ‚owicy, byÅ‚y (i sÄ… nadal) w stanie zagwarantować znacznie wyższe transfery, choć gÅ‚ówna ich zaleta tkwi gdzie indziej. Najważniejszy byÅ‚ czas dostÄ™pu, który nie byÅ‚ już wyrażany w sekundach (HDD), tylko w milisekundach i to dziÄ™ki temu system operacyjny i aplikacje w koÅ„cu zaczęły siÄ™ uruchamiać w mgnieniu oka i to niezależnie od posiadanego procesora (w granicach rozsÄ…dku).

Technologia poszÅ‚a jednak do przodu i okazaÅ‚o siÄ™, że na drodze postÄ™pu stoi niezbyt wydajny interfejs SATA, którego należaÅ‚o zastÄ…pić czymÅ› znacznie bardziej rozbudowanym. Na scenÄ™ wkroczyÅ‚ wówczas NGFF (Next Generation Form Factor), którego później nazwano po prostu M.2. WczeÅ›niej na jego bazie tworzono dyski SSD nadal operujÄ…ce na sterowniku AHCI, a wiÄ™c tym samym, który wykorzystywano w standardzie SATA III i z tego powodu dyski w formacie M.2 2280 można dziÅ› nabyć zarówno na SATA, jak i PCI Express.

Różne formaty, różne protokoÅ‚y
Powyższe informacje mówiÄ… zatem o jednym – należy przed zakupem konkretnego dysku SSD zapoznać siÄ™ zarówno ze specyfikacjÄ… samego noÅ›nika, jak i specyfikacjÄ… posiadanej przez nas pÅ‚yty gÅ‚ównej. Chodzi o kompatybilność. Starsze pecety i laptopy w ogóle nie majÄ… slotu M.2 i w tych przypadkach jedynym ratunkiem jest inwestycja w dysk SSD SATA.

Nieco mÅ‚odsze, ale nadal z punktu widzenia technologii antyczne pÅ‚yty gÅ‚ówne, na przykÅ‚ad ASRock Fatal1ty 990FX Killer już wtedy posiadaÅ‚y slot M.2, ale jeÅ›li zajrzymy do specyfikacji zauważymy, że maksymalnie liczyć możemy na obsÅ‚ugÄ™ PCI Express 2.0 x2, co daje maksymalnie 10 Gbps, a zatem ok. 1 GB/s. Nowy dysk SSD na PCIe 4.0 z protokoÅ‚em NVMe dziaÅ‚ać bÄ™dzie, ale z ograniczonÄ… do 1 GB/s przepustowoÅ›ciÄ…. Dopiero od chipsetu Z170 producenci zaczÄ™li stosować w pÅ‚ytach gÅ‚ównych PCI Express 3.0 x4, które gwarantuje maksymalnÄ… przepustowość wszystkich dysków SSD na PCIe 3.0.

Nie jest to żadna oczywiście nowość, bo tę samą sytuację obserwować możemy nawet dziś. Względnie nowa platforma z chipsetem B450 nie wspiera PCIe 4.0, a zatem jeśli wrzucimy do niej dysk SSD o takiej specyfikacji, nadal będziemy mogli wykorzystać co najwyżej przepustowość gwarantowaną przez PCIe 3.0 x4 (ok. 3,5 GB/s). Analogiczna sytuacja będzie mieć miejsce w przyszłym roku, kiedy to oficjalnie zaczną pojawiać się dyski SSD obsługujące PCIe 5.0.

Jaki dysk w takim razie kupić?
Wszystkie zawarte tutaj informacje pozwalają nam wybrać konkretny model dysku SSD. Kwestia pojemności SSD to natomiast sprawa bardzo subiektywna, ponieważ jeden użytkownik potrzebuje więcej, a inny mniej miejsca. Jeśli zatem jedyne co robimy na komputerze, to oglądamy filmy i przeglądamy strony internetowe, w zupełności wystarczy jednostka o pojemności nawet 120 GB. Wymagania pojemnościowe rosną przy graczach i tym bardziej montażystach filmowych.

Jaki dysk do starego laptopa kupić?
JeÅ›li nasz stary komputer PC lub po prostu laptop nie posiada slotu M.2, jedynÄ… deskÄ… ratunku jest siÄ™gniÄ™cie po jednostkÄ™ SATA, która może aktualnie pochwalić siÄ™ maksymalnÄ… przepustowoÅ›ciÄ… na poziomie ok. 500 MB/s. Podczas porównania go z dyskiem HDD, różnica bÄ™dzie przeogromna i nie chodzi tu tylko o samÄ… przepustowość, która jest dwu-, czy nawet trzykrotnie wyższa, a o wspomniany wczeÅ›niej czas dostÄ™pu wynoszÄ…cy nie kilka sekund, a kilka milisekund.

Tanim i naprawdÄ™ dobrym dyskiem SSD do takich urzÄ…dzeÅ„ może być Patriot P210, którego nabyć w wariancie 128 GB można już za 77 zÅ‚, co jest kwotÄ… aż Å›miesznie niskÄ…, jeÅ›li porównamy jÄ… do tego, ile musieliÅ›my za taki dysk pÅ‚acić 7 lat temu (350 zÅ‚). Dysk oferuje niezÅ‚e parametry i liczyć możemy na 450/500 MB odczytu i 430 MB/s zapisu przy losowym odczycie/zapisie wynoszÄ…cym 50 tys. IOPS. Na rynku znajdziemy kilka wariantów pojemnoÅ›ciowych – wspomniany wczeÅ›niej 128 GB (ok. 70 zÅ‚), 256 GB (ok. 100 zÅ‚), 512 GB (ok. 160 zÅ‚) i 1 TB (ok. 310 zÅ‚).

Dysk do starego komputera PC z M.2
Do budżetowego, starszego PC wyposażonego w gniazdo M.2, którego pÅ‚yta nie może w peÅ‚ni obsÅ‚użyć przepustowoÅ›ci wynikajÄ…cej z PCIe 3.0 x4, możemy pokusić siÄ™ o zakup Patriota P310, którego osiÄ…gi na tle wczeÅ›niejszego już mogÄ… robić wrażenie. W wariancie 240 GB kosztuje on bowiem zaledwie 109 zÅ‚ i oferuje aż 1700 MB/s odczytu i 1000 MB/s zapisu przy losowym odczycie i zapisie na poziomie odpowiednio 280 tys. i 250 tys. IOPS. W tym wypadku za wersjÄ™ 480 GB zapÅ‚acimy 170 zÅ‚, a za 960 GB 350 zÅ‚. Dysk jest jak widać nieco droższy od wspomnianego wczeÅ›niej Patriota P210, ale jest w tym samym czasie zdecydowanie wydajniejszy, a że nasz komputer faktycznie potrafi zrobić użytek z takich prÄ™dkoÅ›ci, naprawdÄ™ warto.

Jaki dysk do nowoczesnego PC?
Nowoczesny zestaw komputerowy to już PCIe 3.0 x4 lub nawet PCIe 4.0 x4 i w tym wypadku, w przeciwieÅ„stwie do wczeÅ›niej wymienionych, warto siÄ™gnąć po aktualnie najwydajniejsze dyski SSD. JeÅ›li nasz PC wspiera PCIe 3.0 x4, warto zakupić Patriota VPN110, który oferuje odczyt/zapis na poziomie 3100 MB/s i 2300 MB/s przy losowym odczycie i zapisie rzÄ™du 500 tys. IOPS. Dysk w wersji 512 GB kosztuje aktualnie 300 zÅ‚, w wersji 1 TB ok. 504 zÅ‚, a w wariancie 2 TB ok. 889 zÅ‚. To Å›wietny sprzÄ™t do nowoczesnego zestawu.

Najbardziej wymagajÄ…cy, czyli ci, którzy zakupili pÅ‚ytÄ™ gÅ‚ównÄ… obsÅ‚ugujÄ…cÄ… interfejs PCI Express 4.0, powinni zerknąć na najszybsze na rynku dyski SSD. Takowym niewÄ…tpliwie jest Patriot P400, który w wersji 512 GB kosztuje zaledwie 3335 zÅ‚ i oferuje prÄ™dkość odczytu i zapisu odpowiednio na poziomie 5000 MB/s i 3300 MB/s przy losowym odczycie/zapisie rzÄ™du 550 tys. i 450 tys. IOPS. Wersja 1 TB kosztuje ok. 569 zÅ‚ i ta w szczególnoÅ›ci przyda siÄ™ graczom.

Każdy komputer powinien zostać wyposażony w SSD
Wybór idealnego dysku SSD nie jest jak widać zadaniem trudnym, ale należy mieć na wzglÄ™dzie wspomnianÄ… wczeÅ›niej kwestiÄ™ kompatybilnoÅ›ci. Przy starszych zestawach i laptopach można zaoszczÄ™dzić sporÄ… ilość gotówki, jeÅ›li znamy dokÅ‚adne parametry, na jakie pozwoli nam nasz sprzÄ™t.
Szczególnie istotna jest tutaj sytuacja ze starym laptopem, w którym zapewne dysku twardego nigdy nie wymienialiÅ›my. Istnieje ogromne prawdopodobieÅ„stwo, że problemy tego sprzÄ™tu (wolne uruchamianie systemu i aplikacji) rozwiąże nie kupno nowego laptopa, ale kupno samego dysku SSD. Może siÄ™ okazać, a w wiÄ™kszoÅ›ci przypadków tak jest, że to zużyty już HDD powoduje nasze niezadowolenie i podmiana go na SSD przywróci mu jego dawnÄ… Å›wietność.